Er zijn van die coachvragen die voor de hand liggen, maar waar mensen bijna nooit een kant-en-klaar antwoord op hebben.
“Waar ben je goed in?”
Dan volgt meestal een stilte. Of een voorzichtig:
“Tja… ik weet het eigenlijk niet.”
Niet omdat mensen geen talenten hebben, integendeel. Vaak zit er iemand tegenover je die al jaren projecten leidt, collega’s ondersteunt, complexe problemen oplost of mensen aan zich weet te binden. Iemand die zichtbaar veel in huis heeft. Maar zodra het gesprek over eigen talenten gaat, wordt het lastig.
Misschien komt dat wel omdat talenten voor onszelf vaak heel normaal voelen. Wat vanzelf gaat, doen we gewoon. Het hoort bij ons. We staan er niet meer bij stil en zien het zelden als iets bijzonders. Volgens ‘Talentfluisteraar’ Luk Dewulf zijn talenten vaak lastig te herkennen omdat ze juist zitten in activiteiten die moeiteloos verlopen, energie geven en ervoor zorgen dat iemand volledig zichzelf kan zijn. Wat vanzelf gaat, voelt voor veel mensen nu eenmaal niet bijzonder. Daardoor blijven talenten voor henzelf vaak verborgen, terwijl anderen ze juist duidelijk zien. Daarom is talentontwikkeling in coaching vaak minder eenvoudig dan het lijkt.
Talenten zijn niet hetzelfde als kwaliteiten en competenties
Een van de dingen die ik regelmatig zie gebeuren, is dat mensen kwaliteiten, competenties en talenten door elkaar gebruiken. Logisch ook, want in de praktijk lopen die begrippen voortdurend in elkaar over. Toch vind ik het verschil belangrijk.
Een talent gaat vaak over iets wat van nature lijkt te ontstaan. Iets dat relatief moeiteloos gaat. Waar iemand energie van krijgt en steeds opnieuw naar teruggrijpt. Een kwaliteit is vaak zichtbaarder. Dat is wat anderen aan je opmerken. En een competentie? Die kun je leren.
Iemand kan bijvoorbeeld een sterke presentatie geven omdat hij daar jarenlang ervaring mee heeft opgebouwd. Dat maakt presenteren nog niet automatisch een talent. Volgens Dewulf ontstaat talent pas wanneer iemand niet alleen bekwaam is, maar ook energie haalt uit de activiteit zelf. Anders blijft het vooral een competentie.
Andersom zie je soms mensen die een natuurlijk vermogen hebben om anderen op hun gemak te stellen. Zij zetten dat talent misschien dagelijks in, zonder zich bewust te zijn van de impact ervan. Voor coaches zit daar een interessante zoektocht. Want welk gedrag is aangeleerd? En wat lijkt echt uit iemands natuur voort te komen?
De vraag die vaak niet werkt
De vraag “Wat zijn jouw talenten?” stel ik nooit direct. Niet omdat het een slechte vraag is, maar omdat hij veel coachees vastzet. Talenten zitten vaak in de dingen die iemand vanzelf doet. En wat vanzelf gaat, voelt niet bijzonder. Ik moet dan bijvoorbeeld denken aan die coachee die tijdens een gesprek vertelde hoe ze in een crisissituatie regie had gepakt en taken had verdeeld Toen ik haar vroeg welke toegevoegde waarde ze in die situatie met zich meebracht, haalde ze haar schouders op.
“Niet zoveel eigenlijk. Ik heb gewoon wat overzicht aangebracht.”
Gewoon, voor haar misschien. Maar voor de mensen om haar heen die vastliepen op dat moment zeker niet. Vaak zit precies daar een talent verstopt.
Luister naar verhalen in plaats van naar antwoorden
Wanneer ik talenten wil onderzoeken, vraag ik graag naar concrete situaties. Ik vraag ze vaak te vertellen over een moment waarop iets echt goed ging.
Waar was je trots op?
Wat deed je precies?
Waar kreeg je energie van?
Wat was jouw aandeel?
Dat levert meestal veel meer op dan rechtstreeks vragen naar talenten. Na een paar verhalen beginnen patronen zichtbaar te worden. De ene coachee blijkt steeds mensen te verbinden. De ander ziet overal kansen. Weer iemand anders brengt rust in situaties waarin iedereen het overzicht kwijt is. En hoe vaker die patronen terugkomen, hoe groter de kans dat je in de buurt van een echt talent zit.
Dat sluit aan bij zowel de visie van Luk Dewulf als de CliftonStrengths-benadering van Tom Rath. Beiden beschrijven talent niet als een losse kwaliteit, maar als een terugkerend patroon van denken, voelen en handelen dat zichtbaar wordt in verschillende situaties. Daarom werk ik graag met succesverhalen. Door meerdere situaties te onderzoeken en te analyseren welke persoonlijke acties bijdragen aan een succes, worden deze rode draden en de onderliggende talenten steeds beter zichtbaar.
Andere mensen zien vaak meer dan de coachee zelf
Nog zo’n interessant fenomeen. De coachee heeft moeite met het verwoorden van de eigen kwaliteiten, maar de omgeving heeft dat niet. Als je feedback verzamelt bij collega’s, vrienden of leidinggevenden, zie je vaak opvallend veel overeenkomsten ontstaan.
Steeds weer dezelfde termen.
Betrokken.
Creatief.
Analytisch.
Verbindend.
Mensen zijn soms zichtbaar verrast als ze die reacties lezen. Dat is eigenlijk niet zo vreemd. Zowel Luk Dewulf als de CliftonStrengths-benadering beschrijven dat talenten vaak verborgen blijven voor degene die ze bezit. Collega’s, vrienden en leidinggevenden hebben doorgaans veel minder moeite om woorden te geven aan de kwaliteiten die ze in iemand zien of welke bijdrage iemand telkens weer levert.
Dat is ook de reden dat ik fan ben van een goede 360-graden feedbackoefening. Niet als beoordeling, maar als spiegel. Een mooie tool om verborgen talenten zichtbaar te maken.
Kijk ook naar energie
Goed zijn in iets betekent niet automatisch dat het bij je past. Dat zie ik vooral terug bij ervaren professionals. Ze kunnen ergens uitstekend in zijn. Misschien zelfs beter dan wie dan ook. Maar het kost bakken met energie.
Volgens Luk Dewulf zijn talenten nauw verbonden met energie. Talentactiviteiten kunnen inspanning kosten, maar leveren tegelijkertijd nieuwe energie op. Mensen komen misschien moe thuis, maar hebben de volgende dag nog steeds zin om ermee verder te gaan. Juist die combinatie van moeiteloosheid, voldoening en energie vormt volgens Luk Dewulf een belangrijke aanwijzing dat je niet alleen naar een competentie kijkt, maar naar talent. Daarom onderzoek ik talenten altijd in relatie tot energie.
Welke werkzaamheden geven energie?
Waar vliegt de tijd voorbij?
Welke taken zou iemand graag vaker doen?
En juist ook: welke taken leveren wel resultaat op, maar voelen iedere keer als hard werken?
De combinatie van talent en energie levert vaak de meest waardevolle inzichten op.
Uiteindelijk gaat het om het verhaal
Wat mij betreft is het doel niet dat een coachee na afloop tien talenten kan opnoemen. Het doel is dat iemand beter begrijpt wat hij of zij toevoegt. Waar de natuurlijke kracht zit. Wat steeds terugkomt in succesverhalen. Waarom bepaalde werkzaamheden zoveel energie geven. En waarom collega’s steeds voor dezelfde dingen aankloppen. Als dat kwartje valt, ontstaan er vaak heel andere gesprekken over loopbaankeuzes, ontwikkeling en werkplezier.
En precies daarom zijn werkvormen als Ontdek je Talent, 360° feedback en Succesverhaal analyse zo waardevol. Niet omdat ze antwoorden geven, maar omdat ze helpen om patronen zichtbaar te maken.
Je moet er alleen eens van een afstandje (en met behulp van anderen) naar kijken 🙂
Nieuwsgierig naar meer? Bekijk hier alle werkbladen voor loopbaancoaching of kies voor een coachpakket.
Bronnen
- Dewulf, L. (2021). De talentenfluisteraar: Werken vanuit talent, de nieuwe yoga. In: LoopbaanVisie, 2021-04, oktober, thema ‘Talent’
- Rath, T. (2018). CliftonStrengths: Ontdek je sterke punten 2.0